MENÜ
İzmir 13°
Ege'de Sonsöz
PAYLAŞ 
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
Günce: Toplumsal  cinsiyet eşit(siz)liği
Melek ERYAZICI
YAZARLAR
25 Mart 2021 Perşembe

Günce: Toplumsal cinsiyet eşit(siz)liği

İkinci Dünya Savaşı, insan hakları ihlallerinin en yoğun yaşandığı dönem olarak tarihe geçmiştir. Bu sebeple, savaşın ardından devletler, 10 Aralık 1948 tarihinde, bireylerin hak ve özgürlüklerinin uluslararası kapsamda güvence altına alınması, insan varlığının ve temel haklarının korunabilmesi için İnsan Hakları Evrensel Bildirisi’ni imzaladı. Temelde, insan haklarının korunması iki açıdan önem arzeder:

İlki, daimi toplumsal huzur ve güvenini, ikincisi de karşılıklı saygı ve anlayışın devamını sağlama amacı güder. Bu iki temelin bel kemiğini ise eşitlik oluşturur. Eşitlik ilkesi; dil, din, ırk, cinsiyet gözetilmeksizin bireylerin eşit haklara ve temel özgürlüklere sahip olduğunu savunur. Ayrımcılıkla mücadelede ise toplumsal cinsiyet eşitliğinden kuvvet alır. Türkiye de bu amaçla 1949 yılında evrensel bildiriyi imzalayarak, sürdürülebilir kalkınma hareketine dahil olmuştur.

Bilindiği üzere, uluslararası sözleşmeler ulusal yasaların üstündedir. Bu konuda en bilinen örnek ise Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’dir. (AİHM) Uluslararası sözleşmeleri imzalayan devletler, ülke kanunlarını bu çerçevede düzenlemeyi taahhüt ederler. Türkiye 18 Mayıs 1954 tarihinde AİHM sözleşmesini onaylamış ve zorunlu yargı yetkisini 1990 yılında kabul etmiştir. Bu sözleşme, taraf devletlerin bireylere adil muamele gözetmelerini, kalıp yargılardan ve kadın-erkek için benimsenmiş önyargı unsuru içeren rollerden bağımsız tam gelişim hedeflerini esas alır.

İnsanın insanca yaşaması ve insanlığın gelişimi için yapılandırmacı ve bütüncül algının oluşturulmasında yasal düzenlemeler bu anlamda ne kadar önem taşır?

Bu haftaki yazımın omurgasını oluşturan soru bu.

Hukukun üstünlüğü ilkesi ve insana bahşettiği duygu, ne muazzam.

Demokrasinin de, insana saygının da temeli üstelik.

Düşünür düşünmez, derin bir ah! çekiyor insan.

Sorumun cevabı, çok az insanın haberdar olduğu başka bir sözleşmede saklı.

1985 yılında, kısa adı CEDAW olan Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi’ni imzalayan Türkiye, gereken düzenlemeleri yapma sorumluluğunu ve yasalarını sözleşmeye uygun düzenlemeye ‘biz de varız’ demişti. Bu sözleşmenin kadınların pek çok hakkını koruma teminatı sağlama hedefi taşımakta olduğunu vurgulamaya gerek yok sanırım.

Teori ve pratik...

Birbirine en yakın ve en uzak iki insan gibi...hak ve demokrasi.

Oysa,

Bilgi çağında, özellikle kadının hak ve fırsat eşitliğine gerçekten sahip olabilmesi için,

anayasal ve uluslararası haklarını tanıması ve “tanınması” kadar doğal ve gerekli bir şey yok.

Son günlerde, bu coğrafyanın en ağır sancısı ve sınavı sadece pandemiyle sınırlı değil.

Ötesi berisi yokken, teorisi de şu sıralar pratiğine uymazken üstelik.

Türk Medeni Kanunu 2002 yılında tümden değişmiş olsa da, Türkiye’de halen imam nikahıyla evlilik sürdüren kadın sayısını telaffuz etmek bile zor. Fiziksel, psikolojik,cinsel ve ekonomik şiddetin varlığıyla hayatta kalmaya çalışan kadınların bedensel ve varlık bütünlüğü ihlal edilirken, kadına bakış açısının ısrarla değişmemesi kanayan yaramız...

Kafamda gitgide şekil alan deli sorular...çık içinden çıkabilirsen.

Geçmişten beri, her türlü istismarın hedefi haline gelen kadının temel haklarını koruyan sözleşmelerden mahrum edilmesiyle, istikrarlı kalkınma mümkün müdür?

Kadına karşı işlenen suçların önü böylesine açıkken, toplumun geleneksel sürdürülebilir kalkınma hedefinden bahsetmek lafazanlıktan başka ne ola ki diye geçiyor içimden.

Kadın ve erkek ayrı ayrı mı değerlidir? Biri diğerine göre daha mı değerli, daha mı üstün niteliklere sahiptir? İnsanın değeri evrensel değil midir? Öyleyse, insan olmak, eşit olmak için yeterli bir nitelik değil midir? Değilse, akıl insana ne amaçla atfedilmiştir?

Evrensel Beyanname madde 8 der ki; “Herkesin anayasa ya da yasayla tanınmış temel haklarını çiğneyen eylemlere karşı yetkili ulusal mahkemeler eliyle etkin bir yargı yoluna başvurma hakkı vardır.”

Kadın hakları söz konusu olduğunda ise, durumun vehameti açıkça görülebiliyor. 2019 yılı Türkiye İnsan Hakları İhlalleri Raporu’na bir göz atalım.

“Kadınların yaşam hakları başta olmak üzere bir çok hak ve özgürlükleri engellendi.

2019 yılında en az 431 kadın erkek şiddeti nedeniyle hayatını kaybetti. 359 kadın yaralı kurtuldu. En az 499 kadın taciz ve tecavüze, 726 kadın şiddete maruz kaldı. Resmi rakamlar ise şiddete uğrayan kadın sayısının 10 binlerle ifade edildiğini, şiddet sonucu yaşamını yitiren kadın sayısının ise daha yüksek olduğunu göstermektedir. “

2021 yılı da şen kahkahalarla geçmiyor elbet.

Kol kırılıyor, yen içinde kalması ahlaken hala erdem sayılıyor, misal.

Tartışmalarda, iki eksik laf söylemek, alttan almak, mış gibi yapmak hep kadına düşüyor.

Kadına tekme atmak, karnındaki bebeğin hakkı olmaktan çoktan çıktı maalesef.

Kadın, çağdaşlık ve kalkınma ekseninde, insanın cinsiyet bağımsız değerini korumanın faturasını ne zamana kadar ödemeye devam edecek bilinmez. Eşitlik mücadelesinin hissedilir yankısı ve etkisi ise muamma.

Zannımca, şiddete hep bir ağızdan hayır diye haykırmak, kadının hayatta kalabilmesini de sağlamazken, söylemin temelini destekleyici unsurların, güç dinamiklerini yönlendirme gücü ve bilhassa kadına yönelik şiddete toplumca verdiğimiz tepki esas alınmalı.

Şiddetin nedenleri ve sonuçları gerçekçi biçimde irdelenip gerekli önlem-yaptırım yasayla sabitlenmedikçe, tünelin ucunda ışık belirmeyecek. Sözleşmeler imzalanıp feshedilecek ve bir arpa boyu yol alamamış olmanın suskun acısı sadece şiddete maruz kalanların boğazına dizilecek. Simone de Beauvoir ile bitirelim.

“Umut... hâlâ kırılgan ama orada.”

Sevgi ve sağlıkla kalın.

Yorum Ekle
Yorumunuz gönderildi
Yorumunuz editör incelemesinden sonra yayınlanacaktır
Yorumlar
 İşin özü
 29 Mart 2021 Pazartesi 22:44
Zeynep Küçük Son dönemde kamuoyumuz, Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi olarak isimlendirilen milletlerarası sözleşmeden çekilmesi ile kadınımızın şiddete karşı korunmasında en büyük yasal dayanak olarak düzenlenmiş olan 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine ilişkin Kanunumuzun dayanaksız kaldığı ve önümüzde kadınlarımızın kendilerine yönelecek her türlü şiddete karşı savunmasız kalacağı günlerin bizi beklediği iddialarıyla çalkalanıyor. Bu iddiaların hiçbir yasal dayanağı olmaması bir yana, iddia sahiplerinin oluşturduğu bu hatalı algı, öncelikle korunma ihtiyacında olan veya olacak kadınlarımız üzerinde büyük bir umutsuzluk ve güvensizlik duygusu yaratmaya hizmet ediyor. Gerçekler ise farklı, 6284 sayılı Kanunumuzun Gerekçesi içerisinde sağlanan koruma tedbirlerinin İstanbul Sözleşmesi’ne taraf olmaktan kaynaklandığına ilişkin tek satır bulunmamaktadır. Kanunların Genel Gerekçeleri, düzenleniş amacını ve dayanaklarını açıklayan temel metinlerdir. 6284 sayılı Kanunumuzu oluşturan yasa koyucu irade “Kişilere yönelik şiddet, bir insan hakkı ihlalidir. Bu nedenle günümüzde bu sorun özel alan sorunu olmaktan çıkarak toplumsal alanda tartışılmakta ve mücadelesi bir devlet politikası olarak kabul edilmektedir. Kadın-erkek eşitliğinin sağlanması, kadının insan haklarının teminat altına alınması devletlerin sorumluluğundadır. (…) Bu Tasarı öncelikle en temel insan hakkı olan yaşam hakkının korunması, kadın cinayetlerinin son bulması amacıyla kurumların şiddetle mücadelenin her aşamasında aktif rol almasını sağlamayı hedeflemektedir” diyerek kadınımıza yönelen şiddetin önlenmesi konusunda öncelikle Anayasayı, taraf olduğumuz milletlerarası sözleşmeleri ve diğer milli mevzuatımızı temeline alan, yeni bir düzenleme yapma ihtiyacından yola çıkarak 6284 sayılı Kanunumuzu hayata geçirmiştir. Bu kapsamda, siyasi heveslerle yaratılmaya çalışılan, Türkiye’yi güvensizlik ortamına sürükleme gayesindeki bu girişimleri boşa düşürmek de öncelikle biz kadınların görevidir. Bize dayatılmaya çalışılan neo-liberal hayat felsefesinin bir aracı olarak toplumsal hayatımıza sirayet etmeye çalışan İstanbul Sözleşmesi kadınımızı koruma kisvesi altında, “cinsel yönelim”, “toplumsal cinsiyet” gibi zehirli kavramları dayatan bir metin olmasının yanında, etnik bölücülük, terörle mücadele irademizi zayıflatma gibi maksatlarla kullanıldığını da Sözleşmenin denetlenmesi organı olan “GREVİO Komitesi’nin hazırladığı Rapordan görebilmekteyiz. Kadınımız korkmasın. Bizleri koruyan, İstanbul Sözleşmesi değil, başta Anayasamız olmak üzere Türk milletinin aklından, geleneğinden, ahlakından süzülerek gelen milli mevzuatımızdır. 
 Lombak-Her şeyden önce
 25 Mart 2021 Perşembe 21:26
Sözleşmeden çekilmek yeni anayasa dayatmasının işaret fişeğini ateşledi. Yeni anayasaya karşı çıkmayan her hangi bir uluslararası sözleşmeden cumhurbaşkanının keyfiyetine göre çekilmemize de engel olamaz!
 Hümeyra Tektaş
 25 Mart 2021 Perşembe 17:08
Tebrik ediyorum çok önemli bir konuya ışık tuttunuz... Ve şahane kaleminizden istifade ettik bizler de ... Sizi seviyorum sevgili Melek Eryazıcı ????
 Nuriye Güven
 25 Mart 2021 Perşembe 15:49
Acı, acı, acı. Diyecek söz bulamıyorum. Hala bazı toplumlarda kadın erkeğin metası olarak görüldükçe kadına şiddet de bitmez, kadın cinayetleri de. Önce zihniyetlerin değişmesi gerek. Anneler, babalar doğru bakış açısıyla yetiştirmeli evlatlarını. Aynı gözle bakmalı, aynı hakları tanımalı. Öğretmenler anlatmalı, devletler yasalarla önüne geçmeli bu eşitsizliğin. Yoksa çook haber duyarız daha. Eşyaya tekme atan, öfke kontrolünü başaramamış, gücü kas gücünden ibaret sayan söz konusu erkekler, canı istediğinde de bu gücü sahibi sandığı kadında deniyor. Mücadeleye, konuşmaya, yazmaya devam. Kaleminize sağlık.
 Rahsan
 25 Mart 2021 Perşembe 14:48
Devletler, uluslararasi antlaşmalara imza koyarken, gerçek amaçları ,kadını eşitleyen veya pozitif ayrımcılık sağlayan yasaları yürürluge koymak mi yoksa ,uluslararasi bazı menfaatlerden faydalanmak mi cevap birinci şıksa "umut daima var"demektir.
 Mine
 25 Mart 2021 Perşembe 10:20
Hocam????kaleminize ve yüreğinize sağlık..
 Bahattin SÜMER
 25 Mart 2021 Perşembe 10:00
İşte bu yüzden istanbul sözleşmesi yaşatır.Ama yaşadığımız coğrafyada hatırı sayılır bir kesimin kadını arada bir hafifçe dövmesinden yana olduğu için ve hatta ülkenin din bakanının bu konuda fetva bile verdiği için dediğiniz gibi işimiz umuda kalmış.Kaleminize sağlık hocam
 Mert
 25 Mart 2021 Perşembe 09:32
Yorumunuz çok güzel ve çok acı.toplumsal eşitsizliği göz önüne seriyor . teşekkürler. Umarım herşey daha iyi olur.kadinlarimiz hak ettiği gibi yaşar.
 Murat c.
 25 Mart 2021 Perşembe 09:30
Eşitsizliği,adaletsizliği daha net objektif ve duyusal bazda anlatamazdiniz...emeğinize sağlık.yureginize saglik
 Asli kurnaz
 25 Mart 2021 Perşembe 09:29
Degeli ogretmenim saygilar
Yazarın Diğer Yazıları
Sayfa başına gitSayfa başına git
Masaüstü Görünümü  ♦   İletişim  ♦   Künye
Copyright © 2024 Ege'de Sonsöz